Lượt xem: 575
Công tác nghiên cứu hồ sơ, dự kiến tình huống để xét hỏi, tranh luận tại phiên tòa phúc thẩm án hình sự của Kiểm sát viên Viện KSND tỉnh Đăk Nông trong thời gian qua
Căn cứ Quy chế công tác THQCT&KSXX thì ngay sau khi nhận được hồ sơ vụ án hình sự do Toà phúc thẩm chuyển đến, Kiểm sát viên được phân công thực hành quyền công tố tại phiên toà phúc thẩm kịp thời trực tiếp nghiên cứu hồ sơ vụ án. Khi nghiên cứu hồ sơ vụ án, Kiểm sát viên kiểm tra xem xét lý do yêu cầu của kháng cáo, kháng nghị và thủ tục kháng cáo, kháng nghị nhất là nghiên cứu kỹ nội dung kháng cáo, kháng nghị.

Để có quan điểm đánh giá chính xác về vụ án và trên cơ sở đó có biện pháp xử lý vụ án đúng với các quy định của pháp luật, công tác nghiên cứu hồ sơ, dự kiến tình huống để xét hỏi, tranh luận tại phiên tòa phúc thẩm được Kiểm sát viên chú trọng nhằm tổng hợp, phân tích, đánh giá về vụ án một cách khách quan, toàn diện.

I/ Công tác nghiên cứu hồ sơ vụ án hình sự phúc thẩm.
1. Hoạt động nghiên cứu nội dung vụ án:

Trong phạm vi những phần của án sơ thẩm bị kháng cáo, kháng nghị, Kiểm sát viên tập trung nghiên cứu kỹ nội dung vụ án sơ thẩm để nắm được căn cứ kết tội của Tòa án trong bản án sơ thẩm. Đối chiếu với hồ sơ điều tra, với nội dung bản kết luận điều tra, nội dung bản cáo trạng; so sánh với lời luận tội của Kiểm sát viên ở phiên toà sơ thẩm so với nhận định của bản án sơ thẩm. Đồng thời nghiên cứu biên bản phiên toà để qua đó nắm chắc được quá trình diễn biến tại phiên toà sơ thẩm.

Nghiên cứu bản án sơ thẩm để nắm được nội dung vụ án, những chứng cứ được nêu ra để làm căn cứ buộc tội bị cáo; hành vi phạm tội của bị cáo và những dấu hiệu đặc trưng của tội phạm mà án sơ thẩm nhận định; tội danh, hình phạt mà án sơ thẩm đã quyết định.

Trên cơ sở của các nghiên cứu trên, Kiểm sát viên đưa ra nhận xét về việc án sơ thẩm kết tội như vậy có đúng với các quy định của BLHS. Các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ trách nhiệm hình sự đã được điều tra và áp dụng đầy đủ trong quá trình lượng hình. Các tình tiết thuộc về nhân thân của bị cáo. Nếu thấy việc xét xử sơ thẩm đã có căn cứ và đúng pháp luật thì đối chiếu với nội dung của kháng cáo, kháng nghị để xem xét. Từ đó rút ra kết luận việc kháng cáo, kháng nghị là có căn cứ hay không có căn cứ. Trong quá trình nghiên cứu hồ sơ vụ án, Kiểm sát viên ghi chép, trích cứu đầy đủ các lời khai của bị cáo, của những người tham gia tố tụng tại phiên toà sơ thẩm và các tài liệu liên quan đến việc kháng cáo, kháng nghị. Ngoài ra, Kiểm sát viên kiểm tra biện pháp ngăn chặn để đề nghị Toà án cấp phúc thẩm áp dụng, thay đổi hoặc huỷ bỏ biện pháp ngăn chặn theo quy định của BLTTHS.

2. Chất lượng xây dựng đề cương xét hỏi:
Nhận thức được tầm quan trọng của việc chuẩn bị đề cương xét hỏi, vì vậy trong thời gian qua Kiểm sát viên được phân công thực hành quyền công tố tại phiên toà, đều xây dựng dự thảo đề cương xét hỏi và những nội dung cần làm rõ tại phiên toà phúc thẩm như: Hỏi về hành vi phạm tội, thời gian, địa điểm, động cơ, mục đích, hậu quả, công cụ, phương tiện phạm tội, thủ đoạn phạm tội để kết luận về căn cứ kết tội của Tòa án cấp sơ thẩm từ đó xem xét đến nội dung kháng cáo, kháng nghị… Dự kiến những tình huống, diễn biến có thể xảy ra tại phiên toà như thái độ tâm lý của bị cáo, khả năng phản cung của bị cáo, thay đổi lời khai của những người tham gia tố tụng. Dự kiến những tài liệu, chứng cứ đưa ra để đấu tranh với bị cáo, công bố lời khai của bị cáo tại Cơ quan điều tra, dự kiến đối chất tại phiên toà để giải quyết các mâu thuẫn… Chuẩn bị đầy đủ nội dung cần hỏi đối với từng đối tượng có liên quan đến nội dung kháng cáo, kháng nghị hoặc có liên quan để xác định sự thật khách quan của vụ án.

Việc xây dựng kế hoạch xét hỏi được Kiểm sát viên thực hiện gắn liền với xây dựng kế hoạch tranh luận tại phiên toà. Chuẩn bị câu hỏi rõ ràng, dễ hiểu, ngắn gọn, không đặt các câu hỏi mớm cung, dụ cung đồng thời chuẩn bị các văn bản pháp luật, văn bản hướng dẫn thi hành pháp luật của các cơ quan chức năng có liên quan tới việc xác định tội danh, điều luật, khoản để áp dụng hình phạt; trách nhiệm dân sự đối với bị cáo, người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan trong vụ án để chủ động trong đối đáp, tranh luận tại phiên toà. Kế hoạch xét hỏi phải hỗ trợ và phục vụ ngay cho kế hoạch tranh luận tại phiên toà. Khi dự thảo kế hoạch đối đáp tranh luận tại phiên toà, Kiểm sát viên đã tự đặt mình vào vị trí của bị cáo, người bào chữa để tìm các lý lẽ, chứng cứ có lợi cho bị cáo để dự đoán những nội dung chính, những tình huống mà Luật sư, bị cáo sẽ tranh luận để bảo vệ cho nội dung kháng cáo. 

3. Hoạt động tham gia xét hỏi của Kiểm sát viên tại phiên tòa phúc thẩm hình sự.

- Xét hỏi tại phiên toà là một hoạt động tố tụng rất quan trọng, nếu bỏ qua giai đoạn này là vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng. Chính vì lẽ đó hầu hết các hồ sơ vụ án tại phiên tòa phúc thẩm hình sự, Kiểm sát viên đều tham gia xét hỏi. Ngoài ra, tại các phiên tòa phúc thẩm, Kiểm sát viên đều chú ý theo dõi những câu hỏi và những câu trả lời đã được Hội đồng xét xử, người bào chữa, người bảo vệ quyền lợi của đương sự hỏi rồi hoặc câu hỏi đó có liên quan đến bí mật Nhà nước, bí mật điều tra hoặc ảnh hưởng đến thuần phong mĩ tục, thì đề nghị chủ toạ phiên toà yêu cầu người đặt câu hỏi, hỏi câu khác hoặc yêu cầu người trả lời không phải trả lời.

Trong trường hợp bị cáo không trả lời những câu hỏi của Hội đồng xét xử, của Kiểm sát viên, người bào chữa, người bảo vệ quyền lợi của đương sự hoặc lời khai của bị cáo tại phiên toà mâu thuẫn với lời khai tại Cơ quan điều tra thì Kiểm sát viên đề nghị Hội đồng xét xử hoặc tự mình công bố lời khai của bị cáo tại Cơ quan điều tra.

Việc xét hỏi bị cáo tại phiên toà phúc thẩm đều bảo đảm dân chủ, khách quan, công minh, không thể hiện ý thức chủ quan của người hỏi, không quy chụp hoặc đặt câu hỏi theo kiểu bức cung hoặc mớm cung, không giải thích hoặc giáo dục bị cáo theo kiểu mớm cung như: nếu nhận tội thì được giảm nhẹ hình phạt.

4. Hoạt động tham gia xét hỏi của Kiểm sát viên tại phiên tòa phúc thẩm đối với vụ án hình sự có kháng cáo kêu oan, có kháng nghị của Viện kiểm sát.

Đối với hồ sơ có kháng cáo kêu oan (một phần hoặc toàn bộ) trước khi tham gia phiên tòa Kiểm sát viên nghiên cứu toàn bộ nội dung vụ án, hệ thống, đánh giá các chứng cứ buộc tội cũng như chứng cứ gỡ tội, các nội dung về cấu thành tội phạm như khách thể xâm hại, hành vi khách quan, ý thức chủ quan và chủ thể cũng như các quy định của pháp luật có liên quan nhằm đánh giá hành vi đó có cấu thành tội phạm hay không, nếu có thì phạm tội gì, bị cáo kêu oan về nội dung gì hoặc lý do tại sao Tòa án tuyên không phạm tội, lý do của việc kháng cáo về tội danh. Nghiên cứu, đánh giá lập luận của bản án sơ thẩm về tội danh.

Tại phiên tòa, trên cơ sở đề cương xét hỏi, Kiểm sát viên tham gia xét hỏi để tập trung làm rõ những vấn đề như:

- Xem xét về tính hợp pháp của việc thu thập chứng cứ trong giai đoạn điều tra, truy tố và xét xử. Nội dung kháng cáo căn cứ vào quy định nào của pháp luật để xem xét về tính có căn cứ của kháng cáo kêu oan; trường hợp không có căn cứ thì lập luận và bác bỏ.

- Xét hỏi để làm rõ những nội dung phục vụ cho nội dung dự tính tranh luận, đặc biệt là tranh luận, đối đáp với luật sư, bị cáo và những người tham gia tố tụng khác.

Đối với hồ sơ có kháng nghị của Viện kiểm sát. Tại phiên tòa Kiểm sát viên tập trung xét hỏi để làm rõ căn cứ của kháng nghị để đề nghị Hội đồng xét xử phúc thẩm chấp nhận kháng nghị của Viện kiểm sát quyết định khôi phục những thiếu sót của bản án sơ thẩm, phục vụ có hiệu quả cuộc đấu tranh chống và phòng ngừa tội phạm, được dư luận đồng tình.

II. Đánh giá chung:
1. Ưu điểm:

- Sau khi nghiên cứu hồ sơ vụ án, Kiểm sát viên đều dự thảo đề cương xét hỏi, chuẩn bị cho việc xét hỏi.

- Tại phiên tòa Kiểm sát viên đã kiểm sát chặt chẽ quá trình xét hỏi, trình tự xét hỏi, nội dung xét hỏi, cách thức xét hỏi, đặc biệt tại các phiên tòa phúc thẩm hình sự không có trường hợp nào xảy ra tình trạng mớm cung, dụ cung.

- Kiểm sát viên đã xây dựng và dự kiến kế hoạch xét hỏi một cách cẩn thận, biết lựa chọn đối tượng hỏi, nội dung hỏi, phương pháp hỏi… Kế hoạch hỏi không chỉ thể hiện trình độ, kinh nghịêm của Kiểm sát viên mà còn thể hiện các kĩ năng của Kiểm sát viên khi nghiên cứu hồ sơ vụ án.

Nguyên nhân của kết quả đạt được

- Lãnh đạo VKSND tỉnh Đăk Nông thường xuyên quan tâm, chỉ đạo và hướng dẫn KSV thực hiện tốt trong quá trình thực hiện nhiệm vụ; kịp thời tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc và chấn chỉnh những thiết sót, khuyết điểm trong thực hiện nhiệm vụ; cơ sở vật chất, kỹ thuật về cơ bản đáp ứng yêu cầu của nhiệm vụ.

- Sự phối hợp hài hòa, có hiệu quả giữa các cơ quan tiến hành tố tụng trên cơ sở các Quy chế phối hợp liên ngành trong công tác điều tra, truy tố, xét xử.

- Trình độ Kiểm sát viên của đơn vị tương đối đồng đều, phần lớn Kiểm sát viên tích lũy được nhiều kinh nghiệm trong công tác này.

- Đơn vị thường xuyên phối hợp với Tòa án tổ chức phiên tòa rút kinh nghiệm, qua đó để Kiểm sát viên nâng cao trình độ, năng lực, kỹ năng, chất lượng thực hành quyền công tố và KSXX tại phiên tòa phúc thẩm.

- Kiểm sát viên đều có nhận thức đúng đắn, đầy đủ về bản chất ý nghĩa, tầm quan trọng của việc xét hỏi, tranh luận trong xét xử các vụ án hình sự phúc thẩm cũng như vai trò của Kiểm sát viên trong việc thực hiện chức năng thực hành quyền công tố tại phiên tòa.

2. Hạn chế

- Vẫn còn tình trạng Kiểm sát viên chưa làm tốt công tác chuẩn bị cho hoạt động xét xử, ảnh hưởng đến chất lượng trang tụng tại phiên tòa. Nhiều hồ sơ vụ án KSV không chuẩn bị Đề cương xét hỏi, trong đó dự kiến những vấn đề cần làm rõ hơn tại phiên toà. Đối với các vụ án chỉ có kháng cáo, kháng nghị tăng nặng hoặc giảm nhẹ TNHS, tính chất vụ án đơn giản, không có luật sư tham gia, thì tỉ lệ lập đề cương xét hỏi chỉ chiếm 40%. Ngoài ra nhiều KSV không chuẩn bị tốt bài phát biểu; trong bài phát biểu không làm rõ các nội dung kháng cáo, kháng nghị; thiếu các luận cứ và luận chứng thuyết phục; không trích dẫn đầy đủ các bút lục.

- Chất lượng xét hỏi của KSV còn hạn chế Theo qui định của Bộ luật TTHS, xét hỏi là thủ tục tố tụng tại phiên toà nhằm kiểm tra công khai các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án, làm rõ các mâu thuẫn (nếu có) của các chứng cứ cũng như để kiểm tra các chứng cứ mới được cung cấp tại phiên toà. Về trình tự xét hỏi, khi đến lượt KSV tham gia xét hỏi thì có hai khả năng xảy ra: Khả năng thứ nhất là các thành viên HĐXX đã xét hỏi rất kỹ về các vấn đề của vụ án; khả năng thứ hai là HĐXX chỉ hỏi sơ sài, còn nhiều vấn đề chưa được làm rõ. Vì vậy, cần xác định rõ việc KSV tham gia xét hỏi tại phiên toà là để làm rõ những vấn đề của vụ án nhằm để có cơ sở bảo vệ quan điểm kháng nghị hoặc quan điểm giải quyết kháng cáo.

- Còn nhiều trường hợp KSV tham gia hoạt động xét hỏi chất lượng chưa cao; thể hiện qua việc không chú ý theo dõi việc xét hỏi của các thành viên HĐXX nên hỏi lặp lại, hỏi về những vấn đề không trọng tâm, không có mâu thuẫn (hỏi cho có).

Nguyên nhân của những hạn chế tồn tại

Nguyên nhân do, vụ án đơn giản, bị cáo chỉ xin giảm nhẹ hình phạt, nên Kiểm sát viên thấy HĐXX đã làm rõ nên không hỏi thêm, hoặc do Kiểm sát viên không chú ý lắng nghe, ghi chép các câu hỏi của Hội đồng xét xử đã hỏi và câu trả lời của bị cáo, bị hại…. Vì vậy, khi tham gia phiên tòa, kiểm sát viên lúng túng, bị động không biết phải hỏi những vấn đề gì. Đây là một thực tế làm hạn chế chất lượng và vai trò của kiểm sát viên tại phiên tòa.

3. Đề xuất, giải pháp
Đối với Kiểm sát viên

- Kiểm sát viên cần trang bị cho bản thân khả năng phân tích, tổng hợp, đánh giá chứng cứ trong hồ sơ vụ án khi được phân công THQCT và KSXX phúc thẩm.

- Kiểm sát viên cần chuẩn bị tốt đề cương xét hỏi, đề cương kiểm sát xét xử, dự kiến những tình huống phát sinh tại phiên tòa.

- Kiểm sát viên phải thường xuyên nghiên cứu, nắm vững các quy định của BLHS, BLTTHS, các văn bản pháp luật hướng dẫn thi hành, các văn bản pháp luật có liên quan để có cơ sở pháp lý vững chắc khi tranh tụng tại phiên tòa.

- Tại phiên tòa Kiểm sát viên phải tập trung chú ý theo dõi, lắng nghe và ghi chép đầy đủ ý kiến cơ bản, ý kiến chính của bị cáo, người bào chữa và những người tham gia tố tụng, hệ thống các nội dung chính cần đối đáp.

- Kiểm sát viên phải không ngừng tự học tập, nắm vững kỹ năng xét hỏi linh hoạt, phản biện mang tính thuyết phục, rèn luyện tác phong tự tin, trình bày mạch lạc, lưu loát, thái độ bình tĩnh, đúng mực, tôn trọng người đối đáp, tranh luận, ứng xử có văn hóa tại phiên tòa để bảo vệ quan điểm của Viện kiểm sát.

Đối với đơn vị

- Tạo điều kiện để Kiểm sát viên nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ, tích lũy, học hỏi thêm kinh nghiệm về kỹ năng xét hỏi giữa các Kiểm sát viên trong tỉnh cũng như học hỏi ở các tỉnh khác thông qua các phiên tòa mẫu, phiên tòa rút kinh nghiệm để Kiểm sát viên tham dự và tổ chức các chuyến thăm quan học hỏi kinh nghiệm ở tỉnh bạn.

- Tiếp tục tăng cường công tác quản lý, chỉ đạo điều hành, kiểm tra sát sao và nắm chắc tình hình hoạt động của Kiểm sát viên để quản lý, chỉ đạo và hướng dẫn Kiểm sát viên thực hiện tốt trong quá trình thực hiện nhiệm vụ; kịp thời tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc và chấn chỉnh những thiếu sót; tăng cường kiểm tra, chỉ đạo các thao tác nghiệp vụ trong giai đoạn chuẩn bị tham gia xét xử phúc thẩm, nhất là chuẩn bị đề cương xét hỏi và dự kiến nội dung tranh tụng tại phiên tòa.

Đối với Ngành

- Cần tổ chức các lớp tập huấn nghiệp vụ về kỹ năng xét hỏi tại phiên tòa hình sự phúc thẩm cho Kiểm sát viên.

- Hoàn thiện đường truyền trực tuyến nối từ phòng xử án đến phòng làm việc của Viện trưởng, Chánh án để thuận lợi cho công tác kiểm tra, chỉ đạo của lãnh đạo và rút kinh nghiệm phiên tòa của hai ngành.

- Phối hợp với các cơ quan liên ngành Trung ương để có hướng kịp thời giải đáp những khó khăn vướng mắc trong thi hành những đạo luật về tư pháp có hiệu lực từ ngày 01/01/2018.

Phòng 7- VKS tỉnh

THÔNG BÁO
THƯ VIỆN ẢNH
No title... No title... No title...
VIDEO
Chi đoàn VKSND tỉnh - Quán quân "Vũ điệu trẻ" 2015

 

 

 

 

 

 

 

 

 






Thống kê truy cập
  • Đang online: 25
  • Hôm nay: 580
  • Trong tuần: 8 043
  • Tất cả: 1249264